Patriarkalismoa aitaren botera da, hau da, sistema familiar-soziala, ideologikoa eta politikoa zeinetan
gizonek erabakitzen duten emakumeek zein eginkizun bete dezaketen eta zein ez
—dela indarraren bidez, presio zuzenaz, erritualen bidez, tradizioaz, legeaz
eta hizkuntzaz, ohituren bitartez, etiketaren bidez, heziketaz nahiz lan
banaketaz— eta zeinetan emakumea gizonaren pean dagoen leku guztietan. Ez du
nahitaez esan nahi inongo emakumerik botererik ez daukanik, edota kultura jakin
batean emakumeek ezin ditzaketenik izan nolabaiteko botere batzuk. Esaterako, Crow tribu matrilinealean,
emakumeek maila handiko eginkizun ohorezkoak betetzen dituzte zeremonia eta
jaialdietan, baina hilekoarekin daudenean ezin dute inorekin harreman sozialik
izan, eta objektu sakratu bilakatzen dira. Emakumeek eta gizonek fenomeno
kultural jakin bat konpartitzen dutenean oso gauza diferenteak esan nahi ditu
genero bakoitzarentzat. Gizonek beloak daramatzatenean —adibidez Ipar Afrikako
Tuaregen moduan— urruntasun horrek pertsona horren estatusa eta boterea
areagotzeko balio du, baina nekez esan genezake halakorik purdah jokabide kodepean bizi
diren emakumeen gainean. Azken buruan banaketa lerroa markatzen da beti, eta
kultura guzti-guztietan markatzen da, modu diferenteetara bada ere.
Era berean, patriarkalismoak ez du esan nahi aitaren boterea zuzenean
semearengana pasatzea, nahiz eta botere-erlazio hori garai batean ez zen
zalantzan jartzen, esate baterako feudalismoan edo familia victoriarrean.
Alexander Mitscherlich psikoanalista alemanak
arrastoa jarraitu dio aita-seme erlazio horren gainbeherari,
industrializazioaren presioetan, masa produkzioan eta lan espezializazioan
barrena: “lana” etxetik kanpora irten bezala eta gizartea konplexuago eta
zatikatuago egin ahala, aita familiarengandik urrun dagoen figura bihurtu zen,
hau da, garai batean zeukan aginte praktikoaren “mamia” galdu zuen. Hala ere, Mitscherlichek dioenez, “gure gizartearen egitura patriarkala oso lotuta dago pentsaera magikoari. Honako
uste hau du oinarri: aita-seme, Jainko-gizaki, arautzaile-arautuaren
artean dagoen botere harremana (ahalguztiduna vs ezindua) antolamendu
sozialaren printzipio naturala dela”. Ahalguztidun-ezindu harreman hori batez
ere gizonen eta emakumeen artean gertatzen da, eta gure hezkuntzak, antolamendu
sozialak eta “pentsamendu magikoak” oraindik daramate irudi paternalista horren
aztarna.
Adrienne Rich, Of Woman
Born ("Emazterik sortua", moldatua)