L. Ayeregaray-ren Bertsopaperak: Hernani

(1847)

 

 

 

Corputza triste daucat

Penetan jarriya,

Animan sentitzen det

Guztizco Egarriya;

Badaquit datorrela

Egun bat larriya,

Eman biar deguna

Contuba garbiya,

Ahi ura ordubaren

Ycaragarriya!

 

Descuidatuba iltcia

Ezdu ascoc uste

Zarrac vici dirala

Juaten da bost gazte;

Guchic irauten baitu

Eun eta oguei urte

Ycusten dira cembait

Eriotza triste,

Beldur naiz guertatcia

Guri beste aimbeste!

 

 

Zartu eta vista juan

Baita ere erdi gortu,

Gaztetasun artara

Naieta ecin biurtu;

dembora nola juan dan

Ez guera uartu,

Penitentciyaraco

Corputza biartu,

Pecatari tristiac

Cer eguin biar du!

 

Pensa dezagun ondo

Mundura jayoac

Cembat maite gaituben

Gure Jaungoicoac;

Pecatu baten gatic

Ceruco Ainguerubac,

Errecibiturican

Daozca infertubac

Ascocho ditugunac

Atera contubac.

 

Calabazac demboraz

Dacarren loriac,

Enamora dezaque

Aren coloriac

Egunaz quentcen diyo

Eztlya Erliac,

Armiamac gabetan

Veneno fuertia,

Modu onetan dira

Gure virtutiac.

 

Au bera da gurequin

Pasatutcen dana,

Batzubec pecatu eguin

Bestiac obra ona;

Nere adizaliac

Ez da bada pena,

Guc ez escogitcia

Guerentzat on dana,

Obra onaquin juateco

Jaungicoagana!

 


Ceruraco bi vide

Dira nere ustian,

Bata inocentciya

Persona gaztian,

Vide au ichi bada

Sayatu bestian,

Penitenciya da eta

Au erraz uztian

Pensa nola daducan

Anima tristia !

 

Bi guiltzaren azpiyan

Daucagu mingaña,

Barren daude ortzac

Campotic ezpañac;

Jauna alabatzeco

Emana da baña,

Aleguiña guciyan

Progimoa daña,

Aurretic ongui esan

Atzetic engaña.

 

Cristabac bear degu

Gueren señalia

Gurutce Santuba eta

Yduqui fedia,

Bai eta onetan artu

Esperantza firmia

Baña fede utsa badu

Eta ez caridadea,

Yzango da arbola

Fruturic gabea.

 

Ez da Ceruban sartcen

Munduco Yzairic,

Progimoaren odola

Chupatcen dubenic;

Contubac atera ondo

Bacoitzac lendanic,

Anima garbitceco

Cer zayon conveni,

Eternidade arrec

Ycaratcen nau ni


Altu eta estuba da

Ceruraco escala,

Pecatuz cargatuba

Ygoco ezta ará;

Juiciyo tremendotic

Ez guindezque escapa,

Larru gorriyan dago

Jaunaren ezpata,

Confesiyo on bateq.uin

Mudatcen es bada.

 

Ea bada gendiac

Ecarri gogorra,

Norgatic Ysuri zan

Jesusen odola;

Mudatu nai badegu

Orain da dembora,

Aurrera espero dana

Agudo Juango da,

Ez dezagun iduqui

Viotza ain gogorra.

 

Jaincoac deitcen gaitu

Guc aditu nay ez

Cein esquer gabia dan

Criatura berez;

Guregatican Jauna

Josirican iltces

Gurutce artain iltzan

Usturic odolez,

Nola viotza etzagu

Partitcen dolorez. 

 

Cein itsu vici gueran

Baña cer beguiyac,

Paratuco dizquigun

Azque Agoniyac!

Memoriyara etorri

Pecatu guciyac!

Ecin illic despedidan

Corputza icerdiyac

Jaungocoari escatcen

Misericordiya!

 


Au da lantce estuba

Eta terriblia

Danac pasa biagun

Nai gabe tristia!

Ez guera asco oroitcen

dembora batian

Zartu eta bederen

Mudatu gaitian,

Ez diteque Salvatu

Ympenitentia.

 

Munduco despedida

Etorrico zayo,

Orra asé intereses

Semiac adiyo;

Adisquidiac ere

Ez dute valiyo,

Santo Cristo escuban eta

Erregutcen diyo

Baña au icusten du

Ysil eta seriyo. 

 

Agoniyan dagüenac

Dudarican ez du,

Anima larri eta

Corputza dauca estu

Gaizqui eraman badu

Etzayo ere aztu,

Herederuac escaca

Buruba ere nastu

Diabrubac onela

Anima nai du ostu.

 

Guizon jaquinsuna eta

Dirubac izanic,

Ez diyola valiyo

Esan dezaquet nic;

Zaspi oiñ luze eta

Beste bi zabalic,

Enterratu eman gabe

Munduco caudalic,

Au da pobre tristia

Ez badu obra onic.

 

 

 

Esplicatu det bada

Daquidan doctriña,

Gauza biarra da eta

Guztiz Atseguiña;

Ycasi Jaungoicoa

Servitceco diña,

Nola vicitu gueran

Eguin examiña,

Penitenciyarequin

Salvatcen vaguiña.

 

 

 

II

 


Cerubac eta lurra

Criatu baño len,

Gure Jaincoa bera

Beregan cegüen;

Ycena zuben gaucic

Etzan an eta ez emen

Amoriyoac nonbait

Ventcituric arren

Danac eguin cituben

Sei bat egun barren.

 

Etzan lurric, ez uric

Ez eta Ceruric,

Gure Jaincoa bera

Beregan besteric;

Baña onec nola etzuben

Artutcen lecuric

Espiritu purubac

Etzuben bearric,

Beregan cegüela

Ez dago dudaric.

 

Yzanic poderia

Eta facultade,

Reservatuba egon zan

Eracutsi gabe;

Nai batequin eguin zan

Guciyen autore,

Cerubac eta lurra

Criaturen jabe,

Norc examinatcen du

Ainbeste favore?

 

Yru persona dira

Chit diferentiac,

Jaungoico bacarrian

Asiera gabiac;

Graciya ematen badit

Jaungoico maitiac,

Esplicatuco ditut

Ayen izatiac,

Comprenditciagatic

Gende inocentiac.

 

Aita Eternoaren

Entendimentutic,

Seme Divinoa da

Orain eta beti,

Espiritu Santuba

Amorez beteric,

Aita eta Semiaren

Vorondate osotic,

Yrurac izate bat

Naturalezatic.

 

Adimentuba baño

Lenago ez da Aita,

Vorondatia igual

Au eguiya baita;

Yzatian berdiñac

Onec ecin falta

Ala icasi guenduben

Jaungoicoac naita,

Yru persona baña

jaungoicoa bata.

 

 

Principiyo gabiac

Ez dezaque izan

Bere Autorerican

Aguiri dan guisan;

Guciyen eguillea

Jaincoa bera zan,

Beguira cein zucen eta

Ordenan dabilzan,

Yguzqui, Yllargui Yzarrac

Poderiaren fuerzan.

 

Jaincoac eguin zuben

Lenengo arguiya,

Andicanche asi zan

Beraren graciya;

Bigarrena Ceruba

Aingeruz jantciya,

Jaquinduriz betiac

Jauna iduriyac,

Au degu bada obra

Admiragarriya .

 

Bi egun pasa eta

Yrugarrenean

Lurra eguin eta aldatu

lecu apartian;

Cergatic para zuben

mundu au airian,

Ceruba urruti eta

Ynfernuba aldian?

Cer peligroan gauden

Oroitu gaitzan!

 

Ceruetatic Lurra

Pararic aparte

urac onen gañian

Seguituban daude;

Ybai aundi chiquiyac

Artcen dute parte

ytsaso Yzugarriya

formatutcen dute,

Mundu guciya ez daquit

Nola ez duben bete.

 

Yguzquiya, Yzarrac

Eta Yllarguiya,

Laugarren eguneco

Jaunaren graciya;

Oyetan bacoitza da

Misteriyo aundiya,

Gure conservatceco

Eguiña guciya,

bestela acabo zan

persona viciya.       

 

Zaspi colorequin

Jaunac para zuban

Yguzqui eder ori

Ain lecu altuban;

Cerequin formatzen zan

Ycasi nai nuban

Baña ez da cabitcen

Guciyen buruban,

Cierto jaquiteco

Galdetu Ceruban.

 

Jaunac para cituben

Bostgarren egunian,

Egaztiyac airian

Arrayac urian;

Seigarren egun edo

Biyaramonian,

Animali guciyac

Guizona Azquenian,

Soberaniyarequin

Lurraren gañian.

 

Azqueneco despedidan

Nua esatera,

Guciyen autoria

Dala Jauna bera;

Argumento gueyago

Ez det nay atera,

Baldin ecin Sinistuz

Ybilcen baguera,

Demboraz dudatican

Ateraco guera.

 

 

Lazaro Ayeregaray

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Bertsio honen iturria: J. M. Satrustegi, Euskal testu zaharrak, I, Iruñea, 1987, 235-239 or




 

Atzera