DOCTRINA
CRISTIANA EN EL
VASCUENCE DE
LLODIO,
PROVINCIA DE ALAVA
LONDRES.
1858.
Nota
— La J y la j con punto se pronuncian á la vizcaína, y la J j (sin punto) á la castellana.La ts se pronuncia siemprecomo la tz, y la s como la s del dialecto vizcaíno de los libros.
(1)
Cristiñeu dotrinien
Lau partiac.
. Cristiñeue sara ?.
E. Bai Jaune, Jangoicoen grasia gaitic.
I. Cristiñeuen usen ori, noganic dauquesu ?.
E. Cristo gueure Jaune ganic.
I. Ser esan gure dau Cristiñeuec ?.
(2)
E
. Cristoren guisona, edo Cristoren disipulue.(3)
dau Cristiñeuec señale orretaric ?.
E. Biten.
I. Seinsuc dire ?.
E. Siguiñetia, eta Santiguetia.
I. Ser da siguiñetia ?.
E. Eitia iru curse escu escoaco ats orcoroagas: lelengoa becoquien, biguerrena aoan, iruguerrena bulerrian, berba eiten dogule gueure Jangoicoagas.
I. Ecusi selan ?.
E. Curse Santien señalia gaitic gueure arerioetaric
(4)
libredu gaguisus, gueure Jaune eta Jangoicoa.
I. Se gaitic siguiñetuiten sara becoquien ?.
E. Jangoicoac libredu gaguisen pensamentu deunguetaric.
I. Se gaitic aoan ?.
E. Jangoicoac libredu gaguisen berba deunguetaric.
I. Se gaitic bulerrian ?.
E. Jangoicoac libredu gaguisen obra, ta desio deunguetaric.
I. Ser da santiguetia ?.
E. Eitia curse bat escu
(5)
escoaco ats biecas, becoquiric eta bulerrera, esquerreco sorbaldaric eta escoacora, aitetuten dogule Santisime Trinidedia.
I. Ecusi selan ?.
E. Aitien, eta semien, eta Espiritu Santuen usenian. Amen.
I. Nos useduco dosu señale orretaric ?.
E. Obra onen bat asten dogun gustien, edo tentasiñoe, necesidede, edo peligruren baten aurquituiten garianian; prinsipelmente oeric
(6)
orduen, etseric urteit orduen, elessan sarsait orduen,
jaten ast orduen, eta oera joat orduen.(7)
E
. Bensidu euesalaco Cristoc berian bere eriosiagas.CRISTIÑEUEC
JAQUIN BIAR DAUESANAC.Ecusi dogu Cristiñeu sariala
(8)
Cristiñeuen usen eta señaleti; esan eguidesu orain:
I. Seimbet gause
(9)
Credoa, edo amalau Articulu fedecoac.
I. Selan
(10)
saspi Sacramentuec.
LELENGO PARTIA.
I. Noc esan euen Credoa ?.
E. Apostoluec, Jaune.
I. Setaraco ?.
E. Guri Fede Santuco gausec irecasteco.
I. Eta suc setaraco esaten dosu ?.
E. Cristiñeuec dauquegun Fedi au confesetaco.
I. Ser da Fedia ?.
(11)
E
. Ecusi estogune sinistutia.(12)
eta sinistuiten dosusenac Cristiñeue legues ?.
E. Dauquesanac, eta sinistuiten daudiesanac Erromaco Elessa Santiac.
I. Se gause dire suc, eta Elessiac dauquesuesanac, eta sinistuiten dosuesanac ?.
E. Fedeco Articuluec, prinsipelmente Credoan dagosan legues.
I. Se gause dire Fedeco Articuluec ?.
E. Dire Fedeco Misterioric prinsipelenac.
(13)
I
. Setaraco dire Fedeco Articuluec ?.(14)
Aitia, Semia, eta Espiritu Santue, iru Persona distinte, eta Jaungoico eguiesco bat.
I. Aitia, Jaungoicoa da ?.
E. Bai Jaune.
I. Semia, Jaungoicoa da ?.
E. Bai Jaune.
I. Espiritu Santue, Jaungoicoa da ?.
E. Bai Jaune.
I. Dire iru Jaungoico ?.
E. Es Jaune, espada Jaungoico eguiesco bacar bat.
I. Aitia, semia da ?.
E. Es Jaune.
I. Espiritu Santue ba Aitia, edo Semia ?.
(15)
E
. Es Jaune.(16)
I
. Selan da Jaungoicoa gustis poderosoa ?.(17)
I
. Selan da Glorifiquedoria ?.(18)
E
. Es Jaune.(19)
entendimentu bi, Jaungoico dan partes bata, eta bestia guison dan partes: eta borondate bi, Jaungoico dan partes bata, eta bestia guison dan partes.
I. Eta seimbet persona, eta memorie dauco ?.
E. Persona bat bacarric, sein den Santisime Trinidedeco biguerren personia; eta memorie bat bacarric guison dan partes, estauquelaco memorieric Jaungoico dan partes.
(20)
I
. Bauco Jesucristoc gorputsic guc legues ?.(21)
I
. Segas isen san unjidue ?.(22)
den Semia, guison eguin sela Ama Birjiniaren entraña gustis garbietan; es guisonen obras, espada Espiritu Santuen birtutes bere donsellatasunen calte baga.
I. Seimbet gause obradu situsen bada Espiritu Santuec Encarnasiñoco Misterioan ?.
E. Lau, Jaune.
I. Seinsuc dire ?.
E. Lelengoa, formau eguin euen gorputs bet Ama Birjiniaren sabel santuen bere odol gustis garbiegas.
Biguerrena, criedu
(23)
eguin euen arime bat esebere eserianic.
Iruguerrena, a arime eta gorputse batu eguisen alcarregas.
(24)
baga, egusquiec urteiten dauen legues, cristel bateti urrutu baga, eta loitu baga.
I. Bere ama bisi sen beti birjine edo doncella ?.
E. Bai Jaune, beti.
I. Se gaitic gure isen euen il Curcian ?.
E. Gu libretarren pecaturic, eta betico eriotsaric.
I. Ser entenditen dosu infernue gaitic, seinetara
(25)
I
. Selan jatsi sen ?.(26)
E
. Bere birtute propioagas.(27)
E
. Bai Jaune euqui situesan gorputs, ta arime eurecas.(28)
congregaciñoya, seinen burue da Aite Santue.
I. Nor da Aite Santue ?.
E. Da Erromaco Pontifise, Cristoen Biquerioa lurrian, seineri gustioc gagos obligueduric obedesiten.
I. Ser esan gure dau: Pecatuen Parcaciñoyac ?.
E. Elessa Ama Santiac dauquesala medioac, eta erremedioac pecatuec parquetaco, seinsuc dirian Sacramentu Santuec.
I. Ser esan gure dau: Araguien Erresurresiñoyac ?.
E. Juicioco egunian gustioc
(29)
bistuco gariala orain dauquegusen gorputs, ta arime eurecas: erresibiteco bacochac aloguera, edo castigue segun mereciten daudien bere obrac.
I. Ser esan gure dau: Seculeco Bisisiac ?.
E. Au bisisi au acabadu asquero dagoala beste bicise bat eternidedecoa, edo iños acabaduco estana: seinetan egongo dirian onac Seruen gloria gosetan, eta deungec infernuen pena andiec sufriten, Jaungoicoa Jangoico dan artian.
(30)
I
. Credoa, eta Fedeco Articulues ganeti sinistuiten dosu beste gauseric ?.(31)
suresat asco da
jaquitia Articuluec, Credoan dagosan legues.BIGUERREN PARTIA.
I. Noc esan euen Paternosterra ?.
E. Jesucristoc, Jaune.
I. Setaraco ?.
E. Guri orasiño eiten irecasteco.
I. Ser da orasiño eitia ?.
E. Jangoicoari biotsa alsau, eta mesediac escatutia.
I. Paternosterra esaten
(32)
dosunian, nogas berba eitiosu ?.
E. Geure Jangoicoagas.
I. Non dago gueure Jangoicoa ?.
E. Lecu gustietan, especielmente Seruen, eta Santisimu Sacramentu Altaracoan.
I. Eta Jesucristo non dago ?.
E. Jangoico dan partes, lecu gustietan, eta guison dan partes, bacarric Seruen, eta Santisimu Sacramentu Altaracoan.
I. Orasiñoetaric onena sein de ?.
(33)
E
. Paternosterra, Jaune.(34)
E
. Betor gueu gana seure Erreinue.(35)
eiten daudien legues Seruen.
I. Sein de lauguerrena ?.
E. Gueure ogui egunian eguniangoa emon eguisu gaur.
I. Ser escatuiten dosu escari orretan ?.
E. Jangoicoac emon daigule gorputseraco mantenimentue, arimeraco gracia eta Sacramentuec.
I. Sein de bostgarrena ?.
E. Parcatu eigusus gueure sorrac, selan gueuc parquetan deutsegusen gueure sordunei.
(36)
I
. Ser escatuiten dosu escari orretan ?.(37)
pecatuen.
I. Sein de saspiguerrena ?.
E. Baye gaguisus libredu gacherianic.
I. Ser escatuiten dosu escari orretan ?.
E. Jangoicoac libredu gaguisela arimeco eta gorputseco gach eta peligru gustietaric.
I. Se gaitic esaten dosu lelengoan: Aite guria, Seruetan sagosana ?.
E. Jangoicoari biotsa alsau, eta mesediac escatuiteco umildede eta confiensiegas.
I. Ser esan gure dau acaberan
(38)
esaten dosun berbiac: Amen ?.
E. Alan isen dile.
I. Se orasiño esaten deutsesu prinsipelmente Ama Birjiniari ?.
E. Abe Maria, eta Salbia.
I. Noc esan eban Abe Maria ?.
E. Angueru San Gabrielec etorri senian Ama Birjinia saludetan.
I. Noc esan eban Salbia ?.
E. Elessa Ama Santiac dauco erresibiduric.
I. Setaraco ?.
E. Ama Birjiniari mesediac escatuiteco.
(39)
I
. Abe Maria edo Salbia esaten dosunian, nogas berba eiten dosu ?.(40)
M
. Bada bardin eingo deutsesu beste Santuen imajinei bere.(41)
I
. Setaraco gueyego ?.(42)
IRUGUERREN PARTIA.
Ecusi dogu
ja ser sinistu, eta ser escatu biardan: ecusi daigun orain selan daquisun ser obrau biar dan: esan eguidesu:(43)
E
. Gure iseitia lenago gause gustiec galdu, se es bera ofendidu.(44)
E
. Sinistuiten dauenac agorerietan, edo usetan dauesanac echiserie edo gause superstisiñocoac.(45)
eiten
jacolaco Criedoriari euretan.(46)
biarric eitestauenac necesidede baga euretan.
I. Sein de lauguerrena ?.
E. Aite eta ama onretia.
I. Noc onretan ditus guresoac ?.
E. Obedecidu, socorridu, eta erreberensietan dauesanac.
I. Norsuc besteric entenditen dire guresoen usenian ?.
E. Nagosigoac edadian, diñidadian eta gobiernoan.
I. Sein de bostgarrena ?.
E. Iñor es ileitia.
I. Ser aguinduten da mandamintu
(47)
onetan ?.
E. Es iñori gachic eguin, es obras, es berbas, es desios.
I. Sein de seiguerrena ?.
E. Araguisco pecaturic es eitia.
I. Ser aguinduten da mandamintu onetan ?.
E. Isen gaitesala castu, eta garbiec pensamentu, berba, eta obretan.
I. Sein de saspiguerrena ?.
E. Iñori eser es ostutia.
I. Ser aguinduten da mandamintu onetan ?.
E. Es quendu, es euqui, es
(48)
gure bestena
jabien borondates contra.(49)
esaten dauenac.
I. Ser eragosten da bederasi, eta amargarren mandamintuen ?.
E. Araguisco atseguinen, eta iñoen ondasunen desio bidebacoac.
ELESSA AMA SANTIEN MANDAMINTUEC DIRE BOST:
Lelengoa, Mesa osoa ensutia Domeca, eta
jayetan.(50)
Pascoa Erresurresiñocoetan.
Lauguerrena, barau eitia Elessa Ama Santiac aguinduiten dauenian.
Bostgarrena, Amarrenac, eta primisiac paguetia Elessa Ama Santiari.
I. Setaraco dire mandamintu oneic ?.
E. Obeto gordetaco Jangoicoen leguecoac.
MISERICORDIESCO OBRAC DIRE AMALAU: SASPI ESPIRITUELAC, ETA BESTE SASPI CORPORALAC.
(51)
ESPIRITUELAC DIRE ONEIC:
Lelengoa, estaquinari irecastia.
Biguerrena, biar dauenari conseju ona emoitia.
Iruguerrena, erratuiten dauena correjitia.
Lauguerrena, injuriac parcatuitia.
Bostgarrena, triste dagoana consoletia.
Seiguerrena, projimuen faltac, eta argaltasunec pasensietan eroatia.
Saspiguerrena, bisiec eta ilec gaitic Jangoicoari erregutuitia.
(52)
CORPORALAC DIRE ONEIC:
Lelengoa, gassoac bisitetia.
Biguerrena, gose danari jaten emoitia.
Iruguerrena, egarri denari edaten emoitia.
Lauguerrena, cautibuec errescatetia.
Bostgarrena, billosac jansitia.
Seiguerrena, peregrinuei ostatu emoitia.
Saspiguerrena, ilei lurre emoitia.
I. Se gaitic dereche misericordiescoac ?.
E. Justisies sor estirialaco.
(53)
I
. Nos obliguetan daude pecatuen pian ?.______
LAUGUERREN PARTIA.
Ecusi dogu
ja selan daquisun ser sinistu, escatu, eta obraduco dosun. Dacusgun orain selan daquisun ser erresibiduco dosun: esan eguisus Elessaco Sacramentuec.(54)
bostac dire nesesidedecoac iseites edo borondates, seinsuc baga esin salbau liteque guisona echiten baditus menosprecios: beste biec dire borondatescoac.
Lelengoa, Bautismue.
Biguerrena, Confirmasiñoa.
Iruguerrena, Penitensie.
Lauguerrena, Comuniñoa.
Bostgarrena, Estremaunsiñoa.
Seiguerrena, Ordia.
Saspiguerrena, Matrimoniñoa.
I. Se gause dire Sacramentuec ?.
(55)
E
. Dire señale aguiri basuc, instituidu edo eguin situsenac Jesucristo gueure Jaunec emoiteco euren medios bere grasia eta birtutiac.(56)
E
. Fedia, Esperansia, ta Caridedia.(57)
legues, portaduric eurecas, selan gure gueunquian portadu ditesan gueugues.
I. Setaraco da Sacramentu santu Bautismucoa?.
E. Quensaiteco pecatu orijinela, eta beste, edoseimbere aurquituiten dana, batiatuiten danagan.
I. Ser da pecatu orijinela ?.
E. Da a, sein gustioc eredadu guendun gueure lelengo guresoetaric.
I. Nesesidedeco lansian noc batiatu lei ?.
E. Usu errasoecoa dauquen edoseinec.
(58)
I
. Eta selan batiatuco dau ?.(59)
I
. Setaraco da Sacramentu santu Penitensiecoa ?.(60)
E
. Grasien bisitsia quenduric, Jaune.(61)
bat es gueyego ofenditeco bere majestadia: lauguerrena, bere pecatu gustiec ondo confesetia: bostgarrena, Confesoriac emoiten deutsen penitensia artu gogoa cumpliteco, eta guero cumplitia.
I. Ser da esamine consensiecoa ?.
E. Len ondo confesau senic, eta artian eguin ditusen pecatuec gogora edo memoriera ecartia ?.
I. Nondi eiten da esamine consensiecoa ?.
E. Amar mandamintuetati,
(62)
bost Elessacoetati, eta amalau obra misericordiescoetati, discurriten dauela mandamintu bacochian setan faltau dauen obras, berbas, eta pensamintus, beguireturic bere emplio, edo estaduco obliguesiñoetara, escatu asquero Jangoicoari arguie esaututeco bere pecatuec.
I. Seimbet modutecoa da damue ?.
E. Bitecoa, Jaune.
I. Seinsuc dire ?.
E. Contrisiñoescoa, edo amodioscoa: eta
(63)
Atrisiñoescoa, edo bildurrescoa.
I. Ser da Contrisiñoesco damue ?.
E. Da sentimentu, pena, edo damu eguiesco bat, arsaiten dauena pecatariac bere biotsian ofendidu dauelaco bere Jangoicoa, isenic ain ona.
I. Ser da Atrisiñoesco damue ?.
E. Da sentimentu, pena, edo damu eguiesco bat, arsaiten dauena pecatariac bere biotsian, ofendidu dauelaco bere Jaungoicoa, infernuen bildurre gaitic,
(64)
edo pecatuen esaintasune gaitic, edo galdu dauelaco gloria.
I. Damu biotaric onena sein de ?.
E. Contrisiñocoa, Jaune.
I. Se gaitic ?.
E. Contrisiñoco damuegas confesau baño lenago alcansetan dalaco pecatuen parcasiñoya, eta Jangoicoen grasia; baye Atrisiñoeco damuegas bacarric es confesiñoagas batera espada.
I. Eta damu biotaric sein biar da ondo confesetaco ?.
E. Esan daroe atrisiñoescoa
(65)
dala bastante; baye obeto eta seguruego da eroatia Contrisiñoecoa: eta au logretaco dilijensie eingo dau confesetan danac.
I. Eta nos artu edo euqui biar da damue ?.
E. Asolusiñoa artu baño lenago, Jaune.
I. Ser da propositue ?.
E. Da animu edo gogo firme bat es ostera ofenditeco Jangoicoa.
I. Ser da aosco Confesiñoa ?.
E. Da esatia Confesoriari pecatu mortal gustiec,
(66)
engañu, eta guzur baga.
I. Eta pecatu mortalen bat echiten dauenac confesau baga, eiten dau confesiño ona ?.
E. Echiten badau lotsas, bildurres, edo esamine faltas, es Jaune; baye echiten badau aistute, edo erru baga, bai Jaune.
I. Eta acordetan ba
(67)
E
. Confesoriac aguinduten deutsenian badauco intensiñoa cumpliteco, bai Jaune; baye Confesoriac emoiten deutsenian espadauco intensiñoeric cumpliteco, es Jaune: guero cumpliu balegui bere.(68)
E
. Ondo litseteque, baye estago obliguesiñoric.(69)
parcatuten
jaco ?.(70)
ensutia gaitic.
Bederatsiguerrena, bulerra
(71)
I
. Setaraco da Sacramentu santu Comuniñoecoa ?.(72)
I
. Ser da bareu naturela ?.(73)
E
. Ostie consagradue, eta Calis consagradue.(74)
Calisian bere odol gustiz preciosoa.
I. Eta Ostie consagraduen bago Jesucristoren odola bera ?.
E. Bai Jaune, Ostie consagraduen Jesucristoren gorputsegas batera dago bere odola, arimia, eta Jangoicotasune; eta bardin Calis consagraduen Jesucristoren odolagas batera dago bere gorputse, arimia, eta Jangoicotasune.
I. Consagrasiñoco berbac esan asquero bago Ostian oguiric, edo Calisian ardaoric ?.
(75)
E
. Es Jaune, espada bacarric oguien eta ardaoen irudi, edo asidentiac, seinsuc dirian useiñe, coloria, gustue eta ganecoac.(76)
E
. Es Jaune, bada ain osoric dago sati beten, sein bestian; ain osoric Ostie chiquien, sein andien; eta Ostien apurchuric chiquienian, sein Ostie osoan: dagoalaco Jesucristoren gorputse osoric Ostie gustien, eta osoric Ostien edosein sati edo apurrian.(77)
pecatu berbera.
I. Eta Comuniño Santuric frutu gueyego ateretaco ser eguin biar da ?.
E. Comulgueu baño lenago considerau nor dan gueu gana datorren Jaun soberanue; eguin fedeco, esperansaco, eta caridadeco actoac; erresibidu umiltasun eta erreberensie andiegas; eta comulgueu asquero grasiac emon mesede ain andie gaitic, urten bagaric bertati campora Judasec legues.
I. Setaraco da Sacramentu santu Estremaunsiñocoa ?.
(78)
E
. Iru gausetaraco, Jaune.(79)
E
. Bai Jaune, eta eiten daudie pecatu mortala espadaudie erresibiten al isenic, edo erresibiten badaudie pecatu mortalian dagosala.(80)
dirian Sacerdotiac, Diaconuec, eta Subdiaconuec.
I. Setaraco da Sacramentu santu Matrimoniocoa ?.
E. Esconduiteco eta esconduei emoiteco grasia, seiñegas bisi ditesan alcarregas baquian, eta asi daguiesan seme alabac Serureco.
I. Eta Sacramentu santu au ondo erresibiteco, biar daude egon Jangoicoen grasien esconduten dirianac ?.
E. Bai Jaune, pecatu mortalen pian.
I. Eta grasian estagosanac
(81)
selan disponiduco dire esconduteco ?.
E. Ondo confesaute, Jaune.
I CERTIFY that this book was printed by me in the house of His Highness the P
RINCE LOUIS-LUCIEN BONAPARTE, and that the number of copies impressed amounted to fifty, one of which is printed on thicker paper.June, 1858.
E. BILLING
Bertsio elektroniko honen egilea: Natxo Urkijo